برای چیدن تخته نرد، هر نفر ۱۵ مهره دارد: ۲ مهره در خانهٔ ۲۴، ۵ مهره در خانهٔ ۱۳، ۳ مهره در خانهٔ ۸ و ۵ مهره در خانهٔ ۶ می‌گذارد. شمارهٔ خانه‌ها برای هر بازیکن از سمت زمین خودی او حساب می‌شود. اگر جای مهره‌ها در عکس‌های مختلف برعکس به نظر می‌رسد، اول ببین تصویر از دید کدام بازیکن است و زمین خودی او کجاست.
در این راهنما، مهرهٔ روشن را بازیکنِ پایین تصویر در نظر می‌گیریم و خانهٔ ۱ او پایینِ سمت راست است. با همین مبنا، هم چیدمان دو رنگ را می‌بینیم و هم مسیر حرکتشان را دنبال می‌کنیم.
تصویر چیدن مهره‌های تخته‌نرد
مثلث‌های صفحه را «خانه» یا «پوینت» می‌نامند. صفحه ۲۴ خانه دارد؛ در هر یک از چهار بخش آن، شش خانه قرار گرفته است. نوار وسط صفحه، «بار» است و جزو این ۲۴ خانه شمرده نمی‌شود.
جدول چیدمان؛ هر مهره را کجا بگذاریم؟
اگر مهرهٔ روشن را انتخاب کرده‌ای، مطابق جدول زیر پیش برو. ابتدا دو مهرهٔ دورتر را بگذار و بعد سه دستهٔ دیگر را بچین.
| شمارهٔ خانه | تعداد مهره | جای آن در تصویر |
|---|---|---|
| ۲۴ | ۲ | بالا، سمت راست |
| ۱۳ | ۵ | بالا، سمت چپ |
| ۸ | ۳ | پایین، بخش چپ |
| ۶ | ۵ | پایین، کنار بار در بخش راست |
حالا مهره‌های تیره را بچین. با شماره‌های همین تصویر، تیره ۲ مهره در خانهٔ ۱، ۵ مهره در خانهٔ ۱۲، ۳ مهره در خانهٔ ۱۷ و ۵ مهره در خانهٔ ۱۹ دارد. اگر از دید خودِ بازیکن تیره شماره‌گذاری کنیم، چیدمان او هم همان ۲ مهره در ۲۴، ۵ در ۱۳، ۳ در ۸ و ۵ در ۶ است.
برای کنترل نهایی، مهره‌های هر رنگ را جدا بشمار: جمع چهار دسته باید ۱۵ شود. در آغاز بازی، هیچ مهره‌ای روی بار یا در جای مهره‌های خارج‌شده قرار ندارد.
شمارهٔ خانه‌ها را از کجا حساب کنیم؟
در این تصویر، برای بازیکن روشن خانهٔ ۱ پایینِ سمت راست است. در ردیف پایین، شماره‌ها را از راست به چپ تا ۱۲ ادامه بده؛ سپس از بالای سمت چپ، ۱۳ تا ۲۴ را به سمت راست بشمار. شش خانهٔ ۱ تا ۶، زمین خودی روشن‌اند؛ جایی که باید مهره‌ها را پیش از خارج‌کردن جمع کند.
شماره‌ها متعلق به دید هر بازیکن‌اند. برای نمونه، خانه‌ای که روشن آن را ۲۴ می‌نامد، برای تیره خانهٔ ۱ است. همین تفاوت باعث می‌شود دو توضیح درست، در نگاه اول با هم ناسازگار به نظر برسند. هنگام مقایسهٔ عکس‌ها، محل خانهٔ ۱ و دید بازیکن را بررسی کن.
رنگ روشن یا تیرهٔ خودِ مثلث‌ها مالکیت خانه را تعیین نمی‌کند. هر دو بازیکن، با رعایت قوانین حرکت و خانهٔ بسته، از خانه‌های صفحه استفاده می‌کنند.
جهت حرکت در تخته‌نرد چگونه است؟
روشن از بالای سمت راست به سمت چپ می‌رود، از لبهٔ چپ به ردیف پایین می‌رسد و در ردیف پایین به سمت راست حرکت می‌کند. مسیر کامل او از خانهٔ ۲۴ به ۱۳، سپس ۱۲ و در پایان ۱ می‌رسد. مهره‌هایی که از ابتدا روی ۱۳، ۸ یا ۶ هستند، از همان جای خود ادامهٔ مسیر را طی می‌کنند.
تیره در جهت مخالف حرکت می‌کند؛ با عددهای همین شکل، از ۱ به سمت ۱۲، سپس ۱۳ و در پایان ۲۴ می‌رود. وقتی شماره‌ها را از دید خود تیره حساب کنی، حرکت او هم از ۲۴ به ۱ خواهد بود.
در چیدمان آینه‌ای می‌توان زمین خودی را در سمت چپ گذاشت؛ در آن حالت، جهت ظاهری حرکت هم برعکس می‌شود. راه تشخیص این است که مهره‌های هر نفر باید به شش خانهٔ زمین خودی همان نفر برسند. در نمایش فعلی بازیتو، زمین خودی بازیکنِ محلی پایینِ سمت راست قرار می‌گیرد.
یک مثال ساده برای اولین حرکت
فرض کن با مهرهٔ روشن و از همین چیدمان شروع می‌کنی و تاس‌های اولین نوبت ۳ و ۱ هستند. یک حرکت قانونی این است:
- یک مهره از خانهٔ ۸، با تاس ۳ به خانهٔ ۵ ببر.
- یک مهره از خانهٔ ۶، با تاس ۱ به همان خانهٔ ۵ ببر.
پس از این دو حرکت، دو مهرهٔ روشن در خانهٔ ۵ داری. هر عدد تاس یک حرکت جداست؛ در این مثال هر دو حرکت از شمارهٔ بزرگ‌تر به کوچک‌تر انجام شدند. این فقط نمونه‌ای برای فهم مسیر است؛ انتخاب حرکت مناسب در موقعیت‌های دیگر به وضعیت صفحه بستگی دارد.
چهار اشتباه رایج هنگام چیدن تخته
- شمردن خانه‌ها از گوشهٔ اشتباه: اول زمین خودی و خانهٔ ۱ را مشخص کن و بعد مهره‌ها را بچین.
- یکی گرفتن شماره‌های دو بازیکن: خانهٔ ۲۴ تو، خانهٔ ۱ حریف است. در یک تصویر آموزشی باید معلوم باشد عددها از دید چه کسی نوشته شده‌اند.
- جابجا گذاشتن دستهٔ سه‌تایی: از دید خودت، دستهٔ سه‌تایی روی خانهٔ ۸ است؛ جای آن را با دستهٔ پنج‌تاییِ خانهٔ ۶ اشتباه نگیر.
- تطبیق چیدمان اولیه با عکس وسط مسابقه: پس از شروع، مهره‌ها جابه‌جا می‌شوند و ممکن است روی بار یا بیرون صفحه هم باشند. برای چیدن، از تصویر آغاز بازی استفاده کن.
پرسش‌های رایج دربارهٔ چیدن تخته‌نرد
تخته‌نرد چند مهره دارد؟
در مجموع ۳۰ مهره؛ ۱۵ مهره برای هر نفر. هر رنگ در شروع در چهار دستهٔ ۲، ۵، ۳ و ۵تایی روی صفحه قرار می‌گیرد.
آیا مهرهٔ سفید همیشه اول بازی می‌کند؟
خیر. در شروع استاندارد، هر نفر یک تاس می‌اندازد؛ عدد بالاتر آغازکننده را مشخص می‌کند و او با همان دو عدد حرکت می‌کند. اگر دو عدد برابر باشند، تاس شروع دوباره انداخته می‌شود. رنگ مهره تعیین‌کنندهٔ نوبت اول نیست.
اگر جای زمین خودی در عکس دیگری سمت چپ باشد، چیدمان غلط است؟
لزومی ندارد غلط باشد؛ ممکن است چیدمان آینه‌ای باشد. جای دسته‌ها را نسبت به خانه‌های خود بازیکن بررسی کن و به محل زمین خودی و جهت حرکت توجه داشته باش.
در بازیتو باید مهره‌ها را دستی بچینم؟
خیر، چیدمان اولیه خودکار است. تصاویر این راهنما شماتیک‌اند و برای فهم جای مهره‌ها و مسیر حرکت تهیه شده‌اند؛ ظاهرشان با صفحهٔ واقعی برنامه تفاوت دارد. برای دیدن محیط واقعی، روش ورود و ادامهٔ قوانین، صفحهٔ تخته‌نرد آنلاین بازیتو را ببین.
برای شناخت واژه‌های داخل بازی، اصطلاحات تخته‌نرد با مثال تصویری را هم بخوان؛ تفاوت تک و خانهٔ بسته، جفت و همین‌طور مارس و مارس سیاه را توضیح داده‌ایم.
منابع و تطبیق قوانین
چیدمان و شماره‌گذاری استاندارد با راهنمای انجمن تخته‌نرد ژاپن و جهت حرکت و تاس شروع با قوانین بک‌گمون در بک‌گمون گالور تطبیق داده شده‌اند. جای مهره‌ها، نمونهٔ حرکت و جهت نمایش صفحه نیز با موتور بازی و نمای فعلی بازیتو بررسی شده‌اند. نمودارهای این مطلب را تحریریهٔ بازیتو برای همین راهنما تهیه کرده است.
این مطلب را تحریریهٔ بازیتو تهیه کرده است. در توضیح قوانین، تفاوت نسخه‌های بازی را مشخص می‌کنیم. برای گزارش اشتباه یا پیشنهاد موضوع، از پشتیبانی بازیتو کمک بگیر.
آخرین ویرایش: ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶
